การนวดเป็นการผ่อนคลายกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นครับ ดังนั้นถ้านอนไม่หลับเพราะร่างกาย เครียดมากอาจจะนวดท้องตัวเองโดยมีเคล็ดว่าถ้าต้องการให้ถ่ายดีต้องนวดตามเข็มนาฬิกาเพราะเป็นทางที่อาหารเดินทางในท้องคนครับ ในทางตรงกันข้าม หากท้องเสียอาจจะนวดในทวนเข็มนาฬิกาเพื่อบรรเทาอาการครับ

อย่างที่เรียนให้ทราบแล้วว่าการนอนหลับนั้นเป็นกลไกที่เกิดขึ้นจากนาฬิกาชีวภาพในร่าง กายที่สั่งให้เกิดการหลั่งของฮอร์โมนที่ช่วยให้เกิดการง่วงต่างๆ ดังนั้นถ้านาฬิกานั้นดีเราก็จะหลับสบายขึ้น การที่เราจะปรับนาฬิกานี้ นั้นต้องใช้ความสม่ำเสมอเป็นวิธีครับ เพราะฉะนั้นการเข้านอนเป็นเวลา ตื่นเป็นเวลาจึงเป็นสิ่งที่สำคัญ ซึ่งหมายรวมถึงการไม่นอนหลับยาวในวันหยุดซึ่งจะทำให้เกิดความสับสนของนาฬิกานี้ด้วย

นอกจากเงื่อนเวลาแล้ว เงื่อนสถานที่ก็สำคัญในการปรับนาฬิกาในร่างกายเราด้วย นี่คือการที่นอนสม่ำเสมอในที่ๆเราคุ้นเคยและรู้สึกผ่อนคลาย ไม่นุ่มและไม่แข็งเกินไป และที่สำคัญต้องไม่ทำกิจกรรมอื่นใดเช่น การกิน การทำงานบนเตียงนอน เพราะมิฉะนั้นร่างกายอาจไม่สนองต่อความต้องการพักได้เพราะความไม่ผ่อนคลายในสถานที่นั้นๆ

เรื่องของหินและคลื่นพลังจากหินเป็นศาสตร์ทางเลือกที่น่าสนใจมากครับ เนื่องจากบัดนี้เป็น ที่ยอมรับกันว่าแร่ผลึกธรรมชาติต่างๆนั้นสามารถส่งคลื่นความที่ออกมาโดยมีผลกระทบต่อจิตใจคนเราได้ โดยมีสามอย่างที่น่าสนใจ คือ เทอร์คอยซ์ (turquoise) ลาปิส ลาซูรี่ (Lapis Lazuli) และ อะเมทิสต์ (Amethyst ) โดยผลึกแร่ทั้งสามนี้มีความสามารถในการสงบสติอารมณ์ และความฟุ้งซ่าน จึงสามารถส่งผลให้สามารถนอนหลับได้ดีขึ้น อีกอย่างหนึ่งที่น่าสนใจคือ คดไม้สัก หรือ แก้วตาเสือ (Tiger's eyes) เพราะเชื่อว่าสามารถกันฝันร้ายได้ จึงสามารถใช้กับผู้ที่นอนไม่หลับเพราะความฝันมารบกวนได้

ศาสตร์ด้านนี้เป็นเรื่องที่มีองค์ความรู้ที่กว้างมาก ทั้งการเลือกใช้ การล้าง และการจัดเก็บ ถ้าสนใจลองหาอ่านได้ในหนังสือ "รัตนชาติบำบัด" ของ พญ. ลลิตา ธีรสิริ จากสำนักพิมพ์รวมทรรศน์

พูดถึงเรื่องฝันทำให้ผมนึกขึ้นได้ ชนพื้นเมืองอเมริกามีการทำเครื่องร่างกันฝันร้ายออกมาเป็นลักษณะวงกลม และมีเชือกกั้นเป็นตาข่ายอยู่ข้างใน และมีรูตรงกลาง เขาเชื่อกันว่าเจ้าเครื่องรางอันนี้มันจะดักความฝันร้ายไว้เหมือนกับที่แหดักปลาไว้ แต่จะปล่อยให้ความฝันดีนั้นผ่านรูตรงกลาง อ้อ…มีเคล็ดนิดนึงนะครับ คือ เขาเชื่อว่าเจ้าฝันร้ายที่ถูกสกัดไว้นี้จะสลายไปเมื่อต้องแสงอาทิตย์เช่นเดียวกับที่ฝันร้ายจะหายไปเมื่อเราตื่นขึ้นยามเช้า เพราะฉะนั้นก็หมั่นเอาเจ้าเครื่องรางนี้มาตากแดดบ่อยๆนะครับ

บางครั้งคนเราก็มองข้ามสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวไป แล้วมองหาอะไรที่มันยุ่งยาก อย่างการสวดมนต์นี้ครับ เป็นสิ่งที่ทุกคนทุกชาติศาสนาทำได้ เราไม่ต้องเสียเงินเสียทองหาซื้อให้เปลือง ไม่เสียเวลามาก เพียงแต่สวดออกมาให้ตัวเองได้ยินด้วยอย่าสวดไว้ในใจ การทำดังนี้จะได้ประโยชน์สองระดับหนึ่ง คือ ได้ระดับของจิตใจ เพราะการสวดมนต์เป็นบุญกริยาวัตถุสิบที่พร้อมพลันได้ทั้งบุญทั้งความสงบของใจและถ้าสวดเสียงดังนั้นจะสามารถกระตุ้นร่างกายโดยลักษณะของคลื่นพลังเสียงตามคำแนะนำของ Dr. Richard Gerber ด้วย เรียกว่าดีทั้งกายและใจเลย

สำหรับชาวพุทธแล้วผมแนะนำบทแผ่เมตตาหลวง(http://www.balavi.com/content/katha.asp ) ก่อนนอน เป็นการแผ่ความเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขาให้กับ 12 ภพ ตั้งแต่เทพเทวา มนุษย์ ลงมาถึงเหล่าสัตว์นรกเลยครับ การแผ่พลังบุญพลังธรรมนั้นเป็นการแผ่ความร่มเย็นไปสู่ทุกสารทิศซึ่งส่งผลสะท้อนให้ตัวเองด้วย เราจึงหลับได้ดี นอกจากนั้นการสวดมนต์และปฏิบัติธรรมเป็นเหมือนดังอาวุธทั้งสาม กล่าวคือ ทาน ศีล และ ภาวนา เพื่อขจัดมารทั้งสามคือ โลภ โกรธ หลง ที่จะมาบั่นทอนจิตใจของเราด้วยครับ

ปัจฉิมโอวาทของพระพุทธองค์ที่ว่า "ดูก่อนภิกษุ...บัดนี้เราเตือนท่าน สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา ท่านทั้งหลายจงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด..." คือการไม่ประมาทต่อความตาย จะเข้านอนแล้วยังรู้ว่าจะตายเมื่อไหร่ก็ได้ไม่มีความแน่นอนครับ

ทั้งหมดนี้ก็เป็นข้อแนะนำเรื่องการนอนไม่หลับครับ โดยสรุปสิ่งที่สำคัญที่สุดคือเรื่องของจิตใจครับ ใจสบายกายก็หลับครับ ถ้าลองหมดแล้วยังไม่หลับก็อย่าไปบีบบังคับมัน ดังที่อาจารย์แพทย์หญิง จิรพรรณ มัธยมจันทร์ สอนว่า จิตใจมนุษย์นี่เป็นเหมือนปลา เมื่อเราจับมันขึ้นมาจากที่ๆมันเคยอยู่ ที่ซึ่งอาจเต็มไปด้วยความว้าวุ่นสับสน มันก็จะดิ้นให้หลุด ถ้าเราบีบบังคับมัน มันก็ตาย ถ้าปล่อยมัน มันก็โดดหาตมตามเดิม ดังนั้นเราต้องประคับประคองอย่างค่อยเป็นค่อยไป ค่อยๆ ช้อนมาสู่น้ำที่ใสกว่าสงบกว่าจึงจะสำเร็จ เหมือนดังเล่นว่าวต้องรู้จักผ่อนรู้จักดึงสายป่านตามแรงลมหาใช่สักแต่ชักอย่างเดียวไม่ และท่านพุทธทาสให้ข้อแนะนำไว้ว่ามนุษย์เรานี่แท้นี้ถือว่าตนประเสริฐนัก แต่แท้จริงน่าจะหัดเรียนกับเพื่อนสัตว์บ้าง อย่างท่านที่นอนไม่หลับควรเรียนกับอาจารย์ไก่ว่า

อ่านถึงตรงนี้ ผมหวังว่าทุกท่านจะง่วงเต็มทีแล้ว ขอให้หลับให้สบายนะครับ แต่ถ้าต้องตื่นมาเพราะเสียงคนข้างๆกรน เรื่องนี้ก็ตัวใครตัวมันแล้วครับกระผม !!!