ประจำเดือนผิดปกติเป็นอาการกว้าง ๆ มีตั้งแต่ประจำเดือนมาไม่ตรงเวลา ประจำเดือนมาน้อย ประจำเดือนมามาก ประจำเดือนกะปริบกะปรอย ประจำเดือนขาด และปวดประจำเดือน ทั้งหมดนี้ สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากฮอร์โมนเพศไม่สมดุล และสิ่งซึ่งทำให้ฮอร์โมนเกิดการเปลี่ยนแปลงที่พบบ่อยที่สุดคือสภาพจิตใจ อารมณ์ที่แปรปรวน ความเครียด ความวิตกกังวล ล้วนทำให้ประจำเดือนผิดปกติได้ทั้งสิ้น ยังจำได้ไหม ตอนจะสอบ ดูหนังสือเครียดจัด ๆ บางครั้งประจำเดือนก็เลื่อนออกไปได้

สาเหตุที่พบบ่อยรองลงมาสำหรับอาการประจำเดือนผิดปกติได้แก่ การได้รับฮอร์โมนเข้าไปอย่างผิดธรรมชาติ เช่น การกินยาคุมกำเนิด การกินไก่ที่เลี้ยงจากฟาร์มมากเกินไป (กรณีที่เด็กหญิงกินไก่แล้วมีประจำเดือนตั้งแต่อายุ 8-9 ปี เพราะมีการใช้ฮอร์โมนเพศกระตุ้นไก่ให้โต) การดื่มนมวัวและกินผลิตภัณฑ์จากนมวัวมากเกินไป จึงได้รับฮอร์โมนเพศ (ที่ใช้กระตุ้นการผลิตน้ำนมของวัว) ที่ปนเปื้อนมากับนม จนระบบสืบพันธุ์ของผู้หญิงปั่นป่วนไปด้วยฮอร์โมนเพศที่เกินมา

นอกจากนั้น อาการของประจำเดือนผิดปกติมีสาเหตุอื่น ๆ เกิดจากพยาธิสภาพ เช่น เนื้องอกของมดลูก ทำให้ประจำเดือนมากะปริบกะปรอย เยื่อบุมดลูกอยู่ผิดที่ ทำให้ปวดประจำเดือน ภาวะขาดสารอาหาร โดยเฉพาะโปรตีนหรือธาตุเหล็กทำให้ประจำเดือนหายไป เป็นต้น ซึ่งทั้งหมดนี้ต้องการการวินิจฉัยที่แน่นอนจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

แต่ถ้าอาการของประจำเดือนผิดปกติไม่ได้เกิดจากพยาธิสภาพใด ๆ ทางแก้ด้วยตนเองสามารถทำได้ หลักการคือ เลี่ยงฮอร์โมนเพศที่ได้รับเกินมา และหาทางคลายเครียด ให้โอกาสร่างกายปรับสภาพฮอร์โมนให้กลับคืนสู่สมดุลด้วยตัวมันเอง โดยการปรับเปลี่ยนอาหาร ปรับพฤติกรรม และใช้อาหารเสริมบางตัว อาการผิดปกติของประจำเดือนก็จะหายไปได้เอง

สำหรับอาหารที่สามารถปรับประจำเดือนเป็นปกติได้ ควรประกอบด้วยข้าวกล้อง (ซึ่งอุดมด้วยวิตามินบีหลายตัว ประสาทจะได้ไม่เครียดง่าย ๆ ) ทุกมื้อ ผักสดและผลไม้สด (ซึ่งอุดมด้วยวิตามินซี เพื่อที่ร่างกายจะทนกับความเครียดได้มากขึ้น) ปริมาณมากพอสมควร ตามกำหนดควรกินผักสดวันละ 2 จานเล็ก ผลไม้ 2 ลูกเท่ากับแอบเปิล และน้ำคั้นผลไม้สดวันละ 200 ซีซี โปรตีนในอาหารควรเน้นที่ปลาและสัตว์น้ำเนื่องจากมีน้ำมันโอเมก้า3 และที่จำเป็นน่าจะเป็นอาหารบำรุงเลือดซึ่งได้แก่ ผักใบเขียวจัด ๆ ถั่วงอก เลือดหมู น้ำต้มกระดูกหมู เป็นต้น

อาหารเสริมที่ควรใช้ในการปรับประจำเดือนให้เป็นปกติ และสามารถใช้ลดอาการปวดประจำเดือนได้ด้วย คือ กรดแกมม่าไลโนเลนิก ซึ่งได้จากน้ำมันดอกพริมโรสบานเย็น หรือน้ำมันบอเรจ หรือน้ำมันแบล็กเคอแรนท์ โดยใช้วันละ 2 กรัม

ร่างกายจะเปลี่ยนกรดแกมม่าไลโนเลนิกให้เป็นฮอร์โมนตัวหนึ่ง ชื่อโพรสตาแกลนดินอี1 ที่มีประโยชน์ในการปรับประจำเดือนให้เป็นปกติ ตรงเวลาขึ้น เลือดออกไม่มากไม่น้อยเกินไป หรือกระทั่งแก้ปวดประจำเดือน สามารถใช้แก้ปัญหาประจำเดือนไม่ปกติ ทุกอย่างได้ผล ภายในเวลา 3เดือน แต่การเปลี่ยนแกมม่าไลโนเลนิกให้เป็นโพรสตาแกลนดินนั้น มีอุปสรรคมากมาย หากดื่ม ชา กาแฟ นมวัว เหล้า กินน้ำตาล อาหารหวาน และสูบบุหรี่ ร่างกายจะไม่สามารถสร้างโพรสตาแกลนดินขึ้นมาได้

ดังนั้น หากอยากแก้อาการประจำเดือนไม่ปกติจะต้องงดของแสลงดังกล่าวด้วย พร้อม ๆ กันไปกับการปรับอาหาร ออกกำลังกายสม่ำเสมอ หาทางคลายเครียดด้วยวิธีการอื่น ๆ แล้วแต่จะเหมาะกับจริตของตนเอง จึงจะแก้ปัญหาได้ในระยะยาว

หนังสือแนะนำ - กินข้าวกล้อง ไม่ต้องกินยา - คู่มือปวดประจำเดือน - ปวดประจำเดือน