พญ.ลลิตา ธีระสิริ

จันทน์แปดแฉก คือดาราของเรา ...น้อยคนนักที่จะรู้จักชื่อนี้ ส่วนใหญ่เราคุ้นเคยกับชื่อภาษาจีนของมันมากกว่าคือ โป๊ยกั๊ก หรือที่ฝรั่งเรียกว่า star anise

โป๊ยกั๊กเป็นผลของต้นโป๊ยกั๊กห่วยเฮียง ต้นไม้ที่ไม่มีในบ้านเรา ผลของมันใช้เป็นเครื่องเทศในการปรุงอาหาร คนไทยเราคุ้นเคยกับหน้าตาที่แปลก เป็นดาวแปดแฉกของมันกันดี ตามตำราโป๊ยกั๊กมี 2 ชนิดคือเล็กและใหญ่ ที่เราใช้ ๆ กันเป็นโป๊ยกั๊กใหญ่ มีสีน้ำตาลออกแดง

โป๊ยกั๊กเป็นสมุนไพรจีน เป็นยาธาตุอุ่น ช่วยอุ่นหยางและสลายธาตุเย็น ใช้ปรับเพื่อเพิ่มพลัง บรรเทาอาการปวด บำบัดอาการอาเจียนที่เกิดจากกระเพาะเย็นเกินไป ปรับระบบย่อยที่ไม่ดี จึงนิยมใช้แก้อาการปวดท้อง และนิยมใช้ปรุงกับเนื้อสัตว์เพื่อช่วยย่อย และแก้อาการท้องอืดเฟ้อหลังจากกินอาหารมื้อหนัก ๆ นั้น โป๊ยกั๊กยังแก้ท้องผูก แก้โรคไส้เลื่อน

นอกจากนี้ยังใช้รักษาอาการปวดหลัง ปวดเอวที่มีอาการมาจากพลังไตหย่อนยาน อาการปัสสาวะขัด ใช้บำบัดอาการของปอดพร่องพลัง หรือปอดเย็นชื้นเกินไป เช่นไอเรื้อรัง ไอมีเสมหะโดยเฉพาะในเวลาที่อากาศหนาว หรืออยู่ในห้องที่มีเครื่องปรับอากาศไม่ได้

โป๊ยกั๊กสามารถเพิ่มพลังให้กับกล้ามเนื้อและผิวหนังได้ด้วย ทำให้เลือดลมเดินได้ดี อาการที่เกิดจากความเย็นจัดหรือความหนาว เช่น เหน็บชาตามปลายมือปลายเท้าในผู้สูงอายุ ลมพิษ ปวดขัดในข้อ ปวดกระดูก ตะคริว ที่มีอาการกำเริบตอนอากาศเปลี่ยน เช่น ย่างเข้าสู่ฤดูหนาวอย่างในตอนนี้ สามารถใช้โป๊ยกั๊กเป็นยากลางบ้านได้ดี

จากงานวิจัยพบว่าโป๊ยกั๊กมีกลิ่นหอมจากน้ำมันหอมระเหย ซึ่งมีฤทธิ์ต้านแบคทีเรียได้ น้ำมันโป๊ยกั๊กที่สกัดออกมาจะช่วยกระตุ้นกล้ามเนื้อเรียบซึ่งเป็นกล้ามเนื้อของอวัยวะภายใน จึงแก้ปวดท้องได้ผล

หากใครมีอาการท้องอืดเป็นประจำ ให้คั่วโป๊ยกั๊กจนหอมแล้วบดเป็นผง ใช้ชงเป็นชาดื่มหลังอาหารจะช่วยย่อย แถมยังมีฤทธิ์ช่วยระงับกลิ่นปากได้เป็นอย่างดี เคยอมลูกอมยี่ห้อดังยี่ห้อหนึ่งไหม นั่นแหละโป๊ยกั๊กแท้ ๆ เลย

หากใครเป็นไส้เลื่อนแนะนำให้เอาผงโป๊ยกั๊ก 1 ช้อนชา ผสมกับเหล้าอุ่น ๆ สัก 10 ซีซี แบ่งดื่มวันละ 2 ครั้งจะช่วยผ่อนหนักให้เป็นเบา

หากปวดหลังเรื้อรัง ลองใช้ผงโป๊ยกั๊ก 1 ช้อนชาละลายน้ำเกลืออุ่น ๆ ดื่มก่อนอาหารวันละ 2 ครั้ง เช้าเย็น จะบรรเทาอาการได้

ว่ากันว่าหมอจีนห้ามใช้โป๊ยกั๊กในกรณีที่เป็นโรคผิวหนัง โรคตา และห้ามในกรณีของคนมีธาตุไฟแรง แต่การใส่เป็นเครื่องปรุงอาหารนิด ๆ หน่อย ๆ เขาไม่ว่าอะไร