ข่าวดีก็คือมีสมการสุขภาพหลายๆอันที่แปลผลค่อนข้างง่ายและมีส่วนช่วยในการดูแลสุขภาพของคนทั่วไปได้อย่างดี วันนี้ผมจะลองมาสรุปให้คุณรู้กันว่า สมการสุขภาพอันไหนที่คุณควรรู้

1.Height minus Weight

2.Body Mass Index / BMI

3.Percent body fat

1.Height minus weight

สูตรนี้เป็นสูตรที่ออกจะบ้านๆ อยู่สักหน่อย คือเอาง่ายเข้าว่าระดับชาวบ้านร้านตลาดขอให้รู้น้ำหนักส่วนสูงก็สามารถคำนวณกันได้ทุกคน แต่มีข้อเสียก็คือ มีความคลาดเคลื่อนได้ค่อนข้างสูง แถมบอกได้แค่ว่าอ้วนไปหรือเปล่าเท่านั้น แต่ไม่ได้บอกว่าผอมไปหรือไม่

ผู้หญิงไทย น้ำหนักตัว 54 kg สูง 145 cm (หรือ 1.45 m) ใส่สูตรคำนวณจะได้การคำนวณดังนี้คือ ค่า BMI = 54/(1.45 x 1.45) = 54/2.10 = 25.71 ซึ่งแปลว่าผู้หญิงคนนี้อ้วนเกินไปเสียแล้ว

ผู้ชายฝรั่ง น้ำหนักตัว 50 kg สูง 180 cm (หรือ 1.80 m) ใส่สูตรคำนวณจะได้ค่า BMI = 50/(1.8 x 1.8) = 50/3.24 = 15.43 ซึ่งแปลว่า ผู้ชายฝรั่งคนนี้ผอมมากเกินไป

สูตรนี้ถูกคิดขึ้นมาโดยอาศัยสามัญสำนึกง่ายๆ ว่า ในคนที่น้ำหนักตัวเท่าๆ กันนั้น จะดูว่าใครอ้วนหรือใครผอม ก็ให้ดูเทียบน้ำหนักกับความสูงของคนๆ นั้น สมมุติว่า นาย ก. กับ นาย ข. น้ำหนัก 50 kg เท่ากัน แต่นาย ก. มีส่วนสูง 180 cm นาย ก. จะดูผอมๆ ในขณะที่นาย ข. ที่มีความสูงเพียง 140 cm นาย ข. จะดูเป็นคนอ้วนๆ ป้อมๆ มากกว่านาย ก.

ที่น่าสนใจกว่านั้นก็คือ มีงานวิจัยออกมาเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างคนที่มีค่า BMI มากหรือน้อยกว่าปกติ เทียบกับคนที่มีค่า BMI ปกติแล้ว คนที่มีค่า BMI ไม่ปกติจะมีโอกาสเจ็บป่วยได้ง่ายกว่า นั่นคือค่า BMI สามารถบ่งบอกถึงสุขภาวะทางร่างกายของเจ้าของได้ระดับหนึ่ง

อย่างไรก็ดี สูตรนี้ก็ยังมีข้อจำกัดในการใช้บางอย่างอยู่ ข้อจำกัดที่ชัดเจนที่สุดอันหนึ่งก็คือ เมื่อมันเปรียบเทียบคนที่มีน้ำหนักและส่วนสูงเท่ากัน 2 คนสมมุติว่าหนัก 50 kg เท่าๆ กัน (ค่า BMI ของทั้ง 2 คนจะเท่ากันเป๊ะ) แต่ถ้าเรามองดูด้วยตาเปล่า ทั้ง 2 คนอาจจะมีรูปร่างหรือ Shape ที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง คนหนึ่งอาจจะอ้วนลงพุงแต่แขนขาลีบ แต่อีกคนรูปร่างสมส่วน ที่พุงและแขนขาไม่มีส่วนไหนเกินเลยก็ได้ ที่เป็นเช่นนั้นก็เพราะ ค่า BMI ไม่สามารถแยกได้ว่า