การออกกำลังกายนั้นถ้าทำได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและสม่ำเสมอ ก็จะส่งผลดีต่อสุขภาพอย่างแน่นอน โดยเฉพาะการออกกำลังกายที่เรียกว่า การออกกำลังกายแบบแอโรบิก แต่ว่าในทางวิทยาศาสตร์การแพทย์แล้ว มีวิธีคำนวณหรือไม่ว่า คนแต่ละคนควรที่จะออกกำลังกายหนักหน่วงแค่ไหน? คำตอบก็คือ มีครับ แต่ค่อนข้างจะเป็นสูตรคร่าว ๆ และซับซ้อนพอควร เรามาดูกันเลยว่าสูตรเหล่านี้มีวิธีคิดกันอย่างไร

อัตราการเต้นหัวใจสูงสุด (Maximum Heart Rate) = 220-อายุ

ความหมายของสูตรนี้ คิดโดยสามัญสำนึกก็คือ เมื่อเราออกกำลังกายให้หัวใจทำงานหนักและเต้นเร็วเต้นแรงขึ้น เราะพบว่า คนอายุน้อยหัวใจจะมีความสามารถที่จะเต้นเร็วได้มากกว่าคนแก่ ซึ่งแปลไทยเป็นไทยได้อีกทีว่า เอาคนแก่กับคนหนุ่มมาวิ่งแข่งด้วยความเร็วเท่ากัน หัวใจของคนทั้งสองเต้นเร็วขึ้นเท่าๆ กัน หัวใจคนหนุ่มยังรู้สึกเฉยๆ แต่หัวใจคนแก่จะวายซะแล้วเพราะสังขารไม่ให้

ประมาณกันว่าเมื่อแรกคลอดเด็กที่เกิดขึ้นมาอายุ 1 วันโดยเฉลี่ยหัวใจจะมีความสามารถในการเต้นได้สูงสุด 220 ครั้ง/นาที โดยที่หัวใจไม่วาย แต่เมื่ออายุของเด็กเหล่านั้นมากขึ้นทุกๆ 1 ปี ความสามารถในการเต้นของหัวใจจะลดลง 1 ครั้ง/นาที

นั่นคือเมื่อเด็กอายุได้ 1 ขวบ หัวใจของเขาจะเต้นได้เร็วที่สุด 220 -1 = 219 ครั้ง/นาที โดยที่หัวใจไม่วาย เมื่ออายุได้ 2 ขวบ หัวใจของเขาจะเต้นได้เร็วที่สุด 220-2 = 218 ครั้ง/นาที โดยที่หัวใจไม่วาย สำหรับคนอายุ 20 ปี หัวใจของเขาจะเต้นได้เร็วที่สุด 220-20 = 200 ครั้ง/นาที

นั่นคือที่มาของสูตรคำนวณ Maximum Heart Rate = 220 - อายุ นั่นเอง และจากการทดลองแทนค่าอายุลงไปเล่นๆ เราจะพบว่า

คนแก่อายุ 100 ปี หัวใจของเขาจะสามารถเต้นได้เร็วแค่ 120 ครั้ง ก็จะหัวใจวายได้ง่ายๆ

ในขณะที่คนอายุ 20 ปี หัวใจของเขาสามารถเต้นได้เร็วถึง 200 ครั้ง การที่ออกกำลังกายเท่าๆ กับคนแก่อายุ 100 ปีจนหัวใจเต้นเร็ว 120 ครั้ง หัวใจของคนหนุ่มก็ยังรู้สึกสบายๆ ไม่เหนื่อยสักเท่าไหร่

จากอัตราการเต้นของหัวใจสูงสุดหรือ Maximum Heart Rate เราก็จะนำมาคำนวณต่อเพื่อหาอัตราการเต้นของหัวใจที่เหมาะสมของคนแต่ละวัย

ดังนั้นการออกกำลังกายแบบแอโรบิกจึงเอาแค่ 60% ของ Maximum Heart Rate ก็เพียงพอแล้ว ดังนั้นการออกกำลังกายของคนอายุ 20 ปี จึงควรออกกำลังกายให้หัวใจเต้นเร็วประมาณ (220-20) x 60 / 100 = 120 ครั้ง/นาที ก็นับว่าเพียงพอที่จะทำให้เกิดการออกกำลังกายแบบแอโรบิกได้แล้ว

นอกจากนี้ ข้อแตกต่างระหว่างการออกกำลังกายแบบแอโรบิกกับการออกกำลังกายแบบแอนแอโรบิกก็คือ การออกกำลังกายแบบแอโรบิกจะใช้ไขมันมาร่วมในการเผาผลาญด้วย

ดังนั้นในบางทีเราจะเรียกรูปแบบของการออกกำลังกายแบบแอโรบิกว่าการเบิร์น (Burn) ซึ่งก็คือการ Burn Fat หรือการออกกำลังกายที่เน้นการเผาผลาญไขมันนั่นเอง จริงๆ แล้วก็ไม่ใช่อะไร แท้ที่จริงก็คือการออกกำลังกายที่ทำให้หัวใจเต้นเร็ว 60-70% Maximum Heart Rate นั่นเอง

ยิ่งบางคนอยากให้หัวใจและหลอดเลือดแข็งแรงขึ้นไปอีก ก็จะออกกำลังกายให้หนักขึ้นไปอีกให้หัวใจเต้นเร็วถึงระดับ 80% Maximum Heart Rate หรือเรียกหรูๆ เป็นคำศัพท์ละตินว่า Cardio นั่นเอง ดังนั้นไปเจอเทรนเนอร์ที่ไหนบอกว่าที่ฟิตเนสนี้พิเศษมีโปรแกรมออกกำลังกายแบบเบิร์นหรือคาร์ดิโอ ก็ให้รู้กันว่าก็คือการออกกำลังกายแบบแอโรบิกแบบหนึ่งน่ะแหละ พวกเราก็ไปเบิร์นหรือไปคาร์ดิโอกันเองที่สวนสาธารณะที่ไหนเองก็ได้ ได้ผลเหมือนกัน

หนังสือแนะนำ - สวยใน 3 นาที - กับดักสุขภาพ 11 ประการ - ลดน้ำหนัก