ทุกวันนี้เราหาฟักเขียวกินได้ยาก ที่มีขายตามท้องตลาดนั้นเป็นแฟงเสียงมากกว่า ลักษณะของฟักกับแฟงคล้ายกัน แต่ฟักลูกใหญ่กว่ามาก เวลาจะเอามากินต้องแบ่งกิน เพราะลูกหนึ่งกินได้หลายครัวเรือน แต่แฟงลูกเล็ก ๆ พอดีกินในคราวเดียวหมด ในเรื่องของการตลาด ฟักจึงถูกแฟงตีตลาดเสียกระจุย

แล้วคนสมัยใหม่ก็ไม่ค่อยจะเคยเห็นฟักเขียวก็เพราะเหตุนี้

ฟักเขียวเป็นไม้เลื้อย ลูกใหญ่ยาวรี ที่ใหญ่จริง ๆ ก็ขนาดน้อง ๆ ตอร์ปิโด มีเปลือกหนาแข็ง มีขนแข็งเล็ก ๆ คลุมทั่วทั้งลูก สีเปลือกของฟักมีสีเขียวจัด แต่มีคายสีหม่น ๆ อยู่ด้วย เห็นเป็นสีนวล ๆ คนทางเหนือจึงเรียกฟักเขียวตามสีของมันว่า "ฟักหม่น" และเพราะว่าเปลือกของมันแข็งและหนามาก เราจึงเก็บฟักเขียวไว้กินได้เป็นปี

ในสมัยก่อนที่เรายังไม่มีตู้เย็นเก็บถนอมอาหาร คนโบราณนิยมปลูกฟัก แล้วเก็บลูกของมันมาไว้ในครัว ตั้งไว้อย่างนั้นแหละ เวลาจะใช้ก็ค่อยเอามาทำอาหาร จะกินทีก็ต้องรองานบุญ เพราะฟักทั้งลูกสามารถทำอาหารเลี้ยงคนได้จำนวนมาก หรือไม่เช่นนั้นก็ต้องแจกจ่ายเผื่อแผ่เพื่อนบ้านไปกินด้วย

ทุกวันนี้เราอาจจะซื้อฟักเขียวได้ตามซุปเปอร์มาร์เก็ต เขาหั่นเป็นแว่น ๆ ห่อแผ่นฟอยล์พลาสติกขายเพื่อให้พอใช้สำหรับ 1 ครอบครัว

วิธีเลือกฟักเขียว เขาให้เลือกฟักที่มีเนื้อแข็ง เพราะเวลาเอามาทำอาหารจะได้ทั้งรสหวานและกรอบ ฟักที่ดีจะมีขอบของเนื้อเป็นสีเขียวเข้ม ๆ แล้วค่อย ๆ จางกลายเป็นสีขาวตรงใจกลางของมัน ยังมีที่ดีกว่านี้อีก คือฟักจะมีกลิ่นหอมด้วย ชาวบ้านเรียกว่า ฟักหอม ทางเหนือเรียกว่า ฟักอ้ม อันนี้หายากมากเลย

ที่จริงฟักเขียวมี 2 แบบ คือลูกใหญ่ยาวรี กับลูกกลมป้อมขนาดใหญ่มากเหมือนกัน แบบหลังนี่ยิ่งไม่เป็นที่นิยม เพราะเวลากินต้องกินทั้งลูก แบ่งขายไม่ได้ เพราะแพ้คเกจจิ้งจะดูไม่ได้เลย

ฟักเขียวเป็นยาเย็น เหมาะสำหรับอากาศร้อน คนโบราณใช้ลดไข้ แก้อาการตะครั่นตะครอ แก้ร้อนใน บ้านเราที่มีฤดูร้อนยาวนานจึงน่าจะส่งเสริมให้กินฟักคลายร้อนกัน

จีนก็ถือว่าฟักเขียวเป็นยาเย็น ใช้ดับกระหายในฤดูร้อน สามารถใช้ขับเสมหะที่เกิดจากหวัดร้อน เป็นยาขับปัสสาวะ ใช้รักษาโรคเบาหวาน ริดสีดวงทวาร ใช้บรรเทาพิษของฝี แถมใช้ลดน้ำหนักและลดไขมันในเลือดได้ด้วย โดยเอาฟักเขียวทั้งเปลือก มาต้มน้ำดื่มเป็นชาแทนน้ำเป็นประจำ

ตำรับยาของจีนยังใช้ฟักเขียวป้องกันอาการชักในเด็กเล็กได้ด้วยโดยเอาฟักเขียวมาปอกเปลือกแล้วคั้นเอาน้ำสด ๆ ให้ดื่มเป็นประจำ

และถ้าเอาฟักเขียวไปตุ๋นกับปลาจะใช้บำบัดอาการบวมน้ำจากโรคไตได้ดี แก้ไตอักเสบ และรักษาอาการขัดเบา

วันนี้ ขอเสนอเมนูอร่อย ๆ กับฟักเขียวค่ะ

แกงไก่ใส่ฟัก มัสมั่นฟักเขียว ซุปฟักเขียว ฟักต้มน้ำตาล

หนังสือแนะนำ - ผักพื้นบ้าน - ล้อมวงชงชา - แจ่มใสไปกับวิตามิน